Wady wyprasek: przyczyny i środki zaradcze

Wgłębienia na powierzchni, zwykle nad grubymi miejscami lub na odwrocie żeber i gniazd. Stop kurczy się podczas stygnięcia, a brakuje dopływającej masy.

Możliwe przyczyny

• Zbyt mały docisk lub czas docisku, przewężka zamarza zbyt wcześnie
• Zbyt wysoka temperatura stopu lub formy
• Nagromadzenia materiału, zbyt grube żebra lub skoki grubości ścianki
• Zbyt krótki pozostały czas chłodzenia: ścianka wewnątrz jest jeszcze gorąca i dalej się kurczy
• Brak poduszki lub zbyt mała poduszka, docisk nie może zadziałać

Środki zaradcze

• Zwiększ docisk i czas docisku, aż masa wypraski przestanie rosnąć
• Powiększ przewężkę lub przenieś ją w grube miejsce
• Wyrównaj grubości ścianek, żebra projektuj wyraźnie cieńsze niż ścianka
• Obniż temperaturę stopu
• Wydłuż czas chłodzenia i ustaw stałą poduszkę

Brązowe lub czarne przebarwienia, zwykle na końcu drogi płynięcia lub w narożnikach. Najczęściej uwięzione powietrze jest podczas wypełniania tak mocno sprężane, że rozgrzewa się i przypala stop (efekt Diesla). Przypalenia mogą jednak pochodzić też od przegrzanego lub rozłożonego stopu.

Możliwe przyczyny

• Odpowietrzenie formy zbyt skąpe, zabrudzone lub zatkane
• Zbyt duża prędkość wtrysku
• Przegrzanie ścinające stopu na wąskich przewężkach lub dyszach
• Rozkład przez zbyt wysoką temperaturę stopu lub zbyt długi czas przebywania w cylindrze (wtedy także bez uwięzionego powietrza)
• Siła zwarcia tak duża, że szczeliny odpowietrzające zostają zgniecione

Środki zaradcze

• Wyczyść lub uzupełnij odpowietrzenia, szczególnie na końcu drogi płynięcia
• Zmniejsz prędkość wtrysku na końcu drogi płynięcia (profil)
• Obniż temperaturę stopu, skróć czas przebywania
• Powiększ przewężkę lub dyszę, jeśli ścinanie jest zbyt duże
• Nie ustawiaj siły zwarcia wyżej, niż potrzeba

Srebrzyste lub matowe pasy w kierunku płynięcia, często od strony przewężki. Zwykle wilgoć lub gaz w stopie odparowuje i rozrywa się na froncie płynięcia.

Możliwe przyczyny

• Granulat zbyt wilgotny, niewysuszony lub suszony zbyt krótko
• Skropliny na zimnym granulacie lub zanieczyszczenia obcymi substancjami, środkami antyadhezyjnymi lub dodatkami
• Powietrze w stopie: zbyt niskie przeciwciśnienie lub zbyt duża dekompresja
• Smugi ścinające lub rozkładowe: temperatura stopu, przeciwciśnienie lub prędkość obrotowa ślimaka zbyt wysokie, tworzywo zaczyna się rozkładać
• Pęknięcie stopu przy zbyt dużej prędkości wtrysku przez wąskie przewężki

Środki zaradcze

• Wysusz tworzywo według karty danych, sprawdź suszarkę i punkt rosy, aklimatyzuj zimny granulat
• Sprawdź drogę materiału i cylinder pod kątem zanieczyszczeń, w razie potrzeby przepłucz
• Zwiększ przeciwciśnienie i zmniejsz dekompresję, jeśli zasysane jest powietrze
• Obniż temperaturę stopu, przeciwciśnienie i prędkość obrotową, jeśli stop ulega uszkodzeniu
• Obniż prędkość wtrysku lub powiększ przewężkę, sprawdź czas przebywania w cylindrze i w dyszy gorącokanałowej

Cienkie nawisy na płaszczyźnie podziału lub na suwakach. Forma jest minimalnie rozpychana przez stop albo nie zamyka się szczelnie.

Możliwe przyczyny

• Siła zwarcia zbyt mała dla powierzchni rzutu
• Zbyt wysokie ciśnienie wtrysku lub docisku, zbyt późny punkt przełączenia, przedozowanie
• Stop zbyt gorący i zbyt rzadki
• Płaszczyzna podziału zużyta lub zabrudzona, forma nierównoległa

Środki zaradcze

• Przelicz siłę zwarcia i ustaw ją na wystarczająco wysokim poziomie
• Zmniejsz ciśnienie i prędkość wtrysku oraz docisk, ustaw punkt przełączenia wcześniej
• Obniż temperaturę stopu
• Wyczyść płaszczyznę podziału, napraw formę

Widoczna linia tam, gdzie spotykają się dwa fronty płynięcia, np. za otworami lub przy wielu przewężkach. Linia jest często także mechanicznym słabym punktem.

Możliwe przyczyny

• Fronty płynięcia są już zbyt zimne w chwili spotkania
• Temperatura stopu, temperatura formy lub prędkość wtrysku zbyt niska
• Niekorzystne położenie przewężek, brak odpowietrzenia na linii łączenia

Środki zaradcze

• Zwiększ temperaturę stopu i formy oraz prędkość wtrysku
• Przenieś przewężkę, aby linia przesunęła się w niekrytyczne miejsce
• Odpowietrz formę przy linii łączenia

Wypraska nie jest całkowicie wypełniona, brakuje narożników, końców żeber lub cienkich ścianek na końcu drogi płynięcia.

Możliwe przyczyny

• Zbyt mało dozowania lub zbyt wczesny punkt przełączenia
• Temperatura stopu lub formy zbyt niska, ciśnienie lub prędkość wtrysku zbyt małe
• Droga płynięcia zbyt długa dla grubości ścianki, przewężka zbyt mała, odpowietrzenie zatkane
• Zawór zwrotny nieszczelny, dysza zatkana lub zbyt zimna, problemy z zasilaniem przy dozowaniu
• Maszyna osiąga granicę ciśnienia

Środki zaradcze

• Sprawdź objętość dozowania i punkt przełączenia oraz przelicz objętość wtrysku
• Zwiększ temperatury, ciśnienie i prędkość wtrysku
• Powiększ przewężkę, wyczyść odpowietrzenie
• Sprawdź zawór zwrotny, dyszę i zasilanie; skontroluj, czy maszyna nie pracuje na ogranicznik ciśnienia

Wypraska odkształca się po rozformowaniu, powierzchnie robią się faliste, ramki się wyginają. Przyczyną są nierównomierny skurcz i naprężenia własne.

Możliwe przyczyny

• Nierównomierne chłodzenie formy, różne grubości ścianek
• Różnica temperatur między obiema połówkami formy
• Zbyt krótki czas chłodzenia, wypraska jest rozformowana zbyt ciepła
• Orientacja stopu lub włókien, docisk zbyt wysoki lub zbyt niski

Środki zaradcze

• Wydłuż czas chłodzenia i równomiernie temperuj formę
• Zmniejsz różnicę temperatur połówek formy
• Dostosuj docisk i profil docisku
• Przemyśl geometrię i położenie przewężki, wyrównaj grubości ścianek

Zmieniaj w każdej próbie tylko jedną wielkość i dokumentuj ustawienie. Powyższe informacje to ogólne wartości z doświadczenia; faktyczna przyczyna zależy od formy, tworzywa i maszyny. Do prób technologicznych i analizy wad na miejscu służy strona Expertise.

Próby technologiczne i analiza wad na miejscu

• Oblicz siłę zwarcia (unikanie wypływek)
• Oblicz objętość wtrysku (niedolewy)
• Oblicz czas chłodzenia (wypaczenia)
• Poradnik materiałowy: suszenie i okno przetwórcze
• Leksykon przetwórstwa tworzyw sztucznych